فرنوش:
تحریم و تبعیض از مصادیق آپارتاید علمی است
به گزارش سلامت، دانشیار مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی کاربردی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، از تحریم، تبعیض و ترور، بعنوان مصادیق تروریسم و آپارتاید علمی نام برد.
به گزارش سلامت به نقل از مهر، نشست اولین کنگره بین المللی رویارویی با آپارتاید علمی با مبحث دیپلماسی علم و فناوری و سازوکارهای رویارویی با اپارتاید علمی بامداد دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.
غلامرضا فرنوش، دانشیار مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی کاربردی دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا... و دانشگاه تهران، ضمن اشاره به مفهوم «دیپلماسی علم و فناوری» و رویارویی با تبعیض، تحریم و ترور، اظهار داشت: اینروزها بیشتر از گذشته با سه واژه یا اصطلاح «تبعیض، تحریم و ترور» مواجه هستیم؛ بااینکه تبعیض و تحریم را سال ها داشته ایم، اما در دوره اخیر ترور و بمباران نیز شدت گرفته است و مجموع این موارد را می توان «تروریسم علمی» و «نسل کشی علمی» اطلاق کرد.
دبیر کنگره آپارتاید علمی ضمن اشاره به مفهوم آپارتاید اظهار داشت: واژه آپارتاید از پنج مؤلفه تشکیل شده است؛ تفکیک نژادی، سلب حقوق اساسی، اعمال خشونت بار، برده داری و سرکوب. وقتی این موارد در حوزه علم اتفاق می افتد، اصطلاحی وجود دارد که تقریبا طی هفت، هشت یا ۱۰ سال اخیر مصطلح شده و خاستگاه آن ایران است.
وی اضافه کرد: در دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا... آمدیم برای «آپارتاید علمی» تعریفی ارایه کردیم و گفتیم اگر علم در حوزه نژادی و قومی تبعیض قائل شود، یا تبعیض جنسیتی رخ دهد، همان اتفاقی که متاسفانه امروز تفکر داعشی و طالبان گرایی ایجاد می کند، یا تبعیض جغرافیایی و سیاسی و همینطور اعمال خشونت بار رخ دهد، می توان از آن بعنوان مصادیق آپارتاید علمی یاد کرد.
فرنوش اضافه کرد: از آتش زدن کتابخانه ها که سال ها قبل، حتی از قبل از میلاد مسیح و در جریان حمله مغول ها وجود داشته، تا آتش زدن کتابخانه ها در سوریه و عراق و کشتن دانشمندان، که فقط محصول ایران نیست، و در نهایت استثمار، مجموع این موارد زمانی که در حوزه علم اتفاق می افتند، «آپارتاید علمی» محسوب می شوند.
وی یکی از مصادیق آپارتاید علمی را محدودیت دسترسی به منابع علمی دانست و اظهار داشت: دسترسی ما به منابع علمی به این راحتی نیست و تحریمها مانع هستند. به عنوان نمونه، زمانی که می خواهیم مجله ای را ایندکس نماییم، با محدودیت هایی مواجه هستیم.
دبیر کنگره آپارتاید علمی ضمن اشاره به خاستگاه این مفهوم در ایران اضافه کرد: آقای ابوالقاسمی در دانشگاه نیز این مورد را مطرح نمودند و خاستگاه این مورد و برگزاری کنگره از همین جا شکل گرفت.
وی اشاره کرد: حتی برای ایندکس کردن مجلات نیز با تحریمها مواجه هستیم و جدیداً تحریم هایی که ترامپ به دنبال آن است، این وضعیت را خیلی شدت بخشیده است. البته تحریم مقالات خیلی زودتر از این مورد وجود داشته است.
فرنوش اضافه کرد: انتشارات اشپرینگر نیز به این مورد پرداخته و متاسفانه برخی از این مجلات می گویند بر مبنای قوانین اوفک آمریکا نمی توانیم مقاله شما را بررسی و منتشر نماییم.
وی از دیگر مصادیق این وضعیت به محدودیت همکاریهای علمی، موقعیت های مطالعاتی، اعزام دانشجو، آزمون های زبان که به قول وی این محدودیت ها نیز خیلی تشدید شده است، تحریم دانشگاه ها، بازداشت و ترور دانشمندان و همینطور بمباران زیرساخت های علمی، آموزشی و تحقیقاتی و حتی مدارس اشاره نمود.
دبیر کنگره آپارتاید علمی در ادامه ضمن اشاره به مجله «لنست» اظهار داشت: مستحضرید که مجله لنست معتبرترین مجله حوزه علوم پزشکی و پس از مجله نیچر، از معتبرترین مجلات است.
وی اضافه کرد: در چارچوب یک کامنت، مقاله ای منتشر گردید که هرچه توهین بود، به جامعه علمی، پزشکان، مردم و مسئولان انجام داد. مبحث مقاله نیز در رابطه با مرحومه مهسا امینی بود. این مورد یک کیس پزشکی بود، اما در آن مطالبی عنوان شده بود بر اساس این که پزشکان بیماران را مسموم می کنند و مشکلاتی را برای آنها در زندان ایجاد می کنند و به مسئولان کشور نیز مطالبی نسبت داده شده بود.
فرنوش اظهار داشت: جالب است که در آخر این مطلب، از مولوی نوشته شده بود. استنباط من اینست که متاسفانه فکر می کنم یک ایرانی آنرا نوشته، فقط به اسم آقای «ریچارد» و رفرنس های آن نیز به اشخاصی مانند خانم محمدی، خانم کاظمی و ستار بهشتی ارجاع داده شده بود.
وی اضافه کرد: ما دقیقا دو ماه مقاله ای را برای مجله لنست ارسال کردیم. مقاله مراحل مختلف داوری را طی کرد و بعد از دو ماه، فقط گفتند متأسفیم و امکان انتشار این مقاله و پاسخ شما را نداریم.
دبیر کنگره آپارتاید علمی اضافه کرد: یعنی به سادگی چند مورد دروغ را در این کامنت مطرح نمودند و کسی بعنوان سردبیر مجله علوم پزشکی، پاسخ ما را منتشر نکرد. این خودش یک مصداق آپارتاید علمی است.
فرنوش در ادامه به مورد دیگری اشاره نمود و اظهار داشت: در رابطه با صفحه آقای مهرز، یکی از همکاران پزشک ما در بقیه ا...، این مورد را تحت عنوان ایشان مصطلح کردند. ایشان یک «لتر تو ادیتور» برای یک مجله آمریکایی Q۱ نوشتند و مقاله اکسپت شد.
وی اضافه کرد: اما یک ماه بعد، بدون هیچ توضیح و دلیلی، مقاله را «ریجکت» کردند و دقیقا این اتفاق مصادف شد با همان روزی که نتانیاهو آن «پیجر طلایی» را به ترامپ داد.
فرنوش همینطور از «ترور علمی» سخن گفت و اظهار داشت: فقط نظریه فیزیکی نیست؛ چیزی است که حال در آمریکا و دانشگاه های آمریکا نیز سراغ داریم.
وی ضمن اشاره به نامگذاری روز جهانی علم اظهار داشت: یونسکو در نوامبر سال ۲۰۰۱، روز علم را با عنوان «علم در خدمت صلح و توسعه» قرار داد. سؤال اینست که آیا واقعا علم حال در جهان در خدمت صلح و توسعه است.
دبیر کنگره آپارتاید علمی اضافه کرد: مرکز اخلاق در نشر به وضوح اشاره می کند که تصمیمات ویراستاری نباید تحت تأثیر منشاء یا کشور صاحب مقاله، همچون ملیت، قومیت و عقاید باشد.
وی اضافه کرد: ما به جهت اینکه اجماع سازی ملی و بین المللی برای رویارویی با این آپارتاید داشته باشیم، در ابتدا بیشتر از عنوان «آپارتاید علمی» استفاده می کردیم، اما در این جنگ ۱۲ روزه، خروجی ما از این کنگره این بود که راهکارهای مقابله را بشناسیم و ظرفیتهای علمی و همین دیپلماسی علمی را توسعه دهیم.
دبیر کنگره آپارتاید علمی اظهار داشت: محورهای این کنگره چهار محور است که امروز بحث دیپلماسی علم و فناوری یکی از مهم ترین محورهایی است که در رابطه با آن گفتگو می نماییم.
فرنوش تاکید کرد: سمت و سوی ما فقط این نیست که بگوییم این اتفاقات افتاده است؛ بلکه باید ببینیم برای تقویت جایگاه علمی چه کاری می توانیم انجام دهیم و چه طور می توانیم به مرجعیت علمی برسیم.
وی ارتقاء رتبه ها، افزایش همکاریهای بین المللی و حتی ایجاد یک ناشر بین المللی را همچون موضوعات قابل بررسی دانست و اظهار داشت: شاید نیاز باشد ما یک پابلیشر بین المللی داشته باشیم.
دبیر کنگره آپارتاید علمی در رابطه با زمان برگزاری این رویداد اظهار داشت: قرار بود این کنگره را ۲۹ و ۳۰ اردیبهشت برگزار نماییم، اما با جنگ ۱۲ روزه در عمل برگزاری آن به تعویق افتاد.
وی اضافه کرد: چون شرایط هنوز تثبیت نشده است، تاریخ جدیدی برای برگزاری کنگره تعیین نکرده ایم، ولی امیدواریم تا انتهای سال بتوانیم این کنگره را در خدمت استادان ملی و بین المللی برگزار نماییم.
فرنوش اظهار داشت: این کنگره یک رویداد دو روزه خواهد بود و شامل پنل های علمی، پذیرش مقاله، امتیاز بازآموزی، رویداد ایده و کارگاه است. همینطور یک جشنواره فرهنگی و هنری نیز خواهیم داشت که رسانه ها می توانند در برگزاری آن به ما کمک کنند.
وی ضمن اشاره به اقدامات انجام شده برای برگزاری این کنگره اظهار داشت: بیشتر از ۱۲ برنامه و ۶۰ مورد اقدام داشته ایم و پنج برنامه زنده تلویزیونی نیز برگزار شده است. همینطور بیشتر از ۱۰۰ مقاله دریافت شده و درحال نگارش کتابی با عنوان «آپارتاید علمی» هستیم.
فرنوش اضافه کرد: با افتخار می توانیم بگوییم که در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...، بیشتر از ۴۰ مقاله در حوزه تحریم های علمی و حمایت های علمی و همینطور مبحث بمباران زیرساخت ها در مجلات ملی و بین المللی که ممکنست نمایه های اسکوپوس و ISI داشته باشند، منتشر نموده ایم و کتابچه آن نیز ان شاءالله بزودی منتشر خواهد شد.
وی ضمن اشاره به مباحثی که در نشست های علمی مطرح گردیده است، اظهار داشت: آپارتاید علمی یک اثر لوکال ندارد، بلکه یک اثر گلوبال دارد. مانند این که شما در یک کشتی نشسته باشید؛ اگر بخواهید مبحث را تحلیل کنید، وقتی علم لطمه می بیند، منطقه لطمه می بیند و در نهایت قاره و دنیا نیز لطمه می بیند.
فرنوش همینطور به مبحث هوش مصنوعی اشاره نمود و اظهار داشت: در مبحث هوش مصنوعی نیز باید توجه داشته باشیم که اگر جست وجو نماییم، اصلاً منابع ایرانی را در بعضی حوزه ها نمی بینیم.
وی پیشنهاد جذب دانشجوی بین المللی و تقویت حضور علمی ایران در زمینه جهانی را از دیگر موضوعات عنوان شده دانست و اضافه کرد: در دانشگاه قم یکی از استادان این مورد را ارایه کرد و خودش در رابطه با علوم انسانی نوشته بود که متاسفانه بیشترین نقش ایران در مرجعیت علمی در این حوزه می باشد.
دبیر کنگره آپارتاید علمی تاکید کرد: باید همکاریهای بین المللی را تشدید نماییم و با عنایت به شرایط فعلی و افزایش استفاده از هوش مصنوعی، این مورد را باید جدی بگیریم.
فرنوش ضمن اشاره به برگزاری کنگره های مختلف در سالهای قبل اظهار داشت: دانشگاه با افتخار در این چند سال چندین کنگره ملی و بین المللی برگزار کرده است؛ همچون کنگره پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی در سال ۱۴۰۲ و کنگره «در آموخته ها» که در سال ۱۴۰۳ در دانشگاه ایران برگزار شد.
وی در آخر تصریح کرد: تلاش ما اینست که مطالب هم در چارچوب مقاله ارایه شود و هم یک بانک اطلاعاتی از استادان داشته باشیم تا اطلاع رسانی به استادان و محققان صورت گیرد. همینطور ثبت نام در کنگره، جذب مصادیق و مستندات و دریافت ایده ها از دیگر اقدامات موردنظر است. دانش با ترور خاموش نمی شود.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب